Η αλλεργική ρινίτιδα ανήκει σε μια ομάδα κλινικών καταστάσεων που ονομάζονται «αλλεργίες», στις οποίες το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά υπερβολικά σε ουσίες που συνήθως είναι αβλαβείς. Άλλες συχνές αλλεργίες είναι το αλλεργικό άσθμα, η ατοπική δερματίτιδα, οι τροφικές αλλεργίες και η αναφυλαξία.
Τι είναι η αλλεργική ρινίτιδα; Είναι μια φλεγμονώδης πάθηση του ανώτερου αναπνευστικού, που χαρακτηρίζεται από φτάρνισμα, καταρροή, φαγούρα στη μύτη και ρινική συμφόρηση. Ανάλογα με την έντασή τους, τα συμπτώματα αυτά μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής.
Τα συμπτώματα προκαλούνται από την έκθεση σε αλλεργιογόνα (ουσίες που μπορούν να προκαλέσουν αλλεργία) που υπάρχουν στον αέρα που αναπνέουμε. Στην Πορτογαλία, σύμφωνα με το SNS 24, τα περισσότερα περιστατικά οφείλονται σε αλλεργία στα ακάρεα ή στις γύρεις. Στα πιο συνηθισμένα αλλεργιογόνα περιλαμβάνονται:
- γύρεις·
- ακάρεα της σκόνης·
- τρίχωμα και απολεπίσματα δέρματος ζώων·
- μούχλα και μύκητες.
Άλλοι παράγοντες που υπάρχουν στον αέρα, όπως ο καπνός του τσιγάρου, η αστική και βιομηχανική ρύπανση, ορισμένοι μικροοργανισμοί και οι χημικές ουσίες των οικιακών καθαριστικών, των επίπλων και των υλικών επένδυσης των σπιτιών, μπορούν να ερεθίσουν τον ρινικό βλεννογόνο και να επιδεινώσουν τα συμπτώματα.
Γίνεται επίσης πολύς λόγος για τη σχέση μεταξύ διατροφής, εντέρου και αλλεργιών. Οι μηχανισμοί με τους οποίους η εντερική χλωρίδα μπορεί να επηρεάσει την ανοσία εξακολουθούν να μελετώνται, όμως έως σήμερα μια συστηματική ανασκόπηση του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ δεν βρήκε επαρκή στοιχεία που να συνδέουν την ποικιλία ή τα διατροφικά πρότυπα στα δύο πρώτα χρόνια της ζωής με τον κίνδυνο αλλεργικής ρινίτιδας.
Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε τι προκαλεί την αλλεργική ρινίτιδα, πώς να αναγνωρίσετε τα συμπτώματα, πώς γίνεται η διάγνωση και ποια μέτρα πρόληψης και θεραπείας μπορείτε να υιοθετήσετε για να ζείτε καλύτερα με αυτή την πάθηση.
Αλλεργική ρινίτιδα: περιβάλλον και επιδημιολογία
Η ρινίτιδα είναι μία από τις πιο συχνές χρόνιες παθήσεις παγκοσμίως, σύμφωνα με την Πορτογαλική Εταιρεία Αλλεργιολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας (SPAIC). Στην Ευρώπη, ο επιπολασμός των αλλεργιών στη γύρη έχει αυξηθεί τις τελευταίες δεκαετίες.
Ο επιπολασμός της αλλεργικής ρινίτιδας διαφέρει ανάλογα με τη γεωγραφική θέση. Μεταξύ των περιβαλλοντικών παραγόντων που επηρεάζουν την έκθεση στα αλλεργιογόνα ξεχωρίζουν:
- η περιοχή όπου ζει κανείς και το είδος της βλάστησης, που καθορίζουν τις γύρεις που υπάρχουν στον αέρα·
- το κλίμα, που επηρεάζει τη διάρκεια της περιόδου γύρης·
- τα ζεστά, υγρά και κακώς αεριζόμενα περιβάλλοντα, που ευνοούν τη συσσώρευση ακάρεων και μούχλας.
Γιατί αυξάνεται η αλλεργική ρινίτιδα;
Τα αίτια αυτής της αύξησης δεν έχουν ακόμη διευκρινιστεί πλήρως. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για το Κλίμα και την Υγεία, η αύξηση των αλλεργιών στη γύρη στην Ευρώπη δεν εξηγείται μόνο από αλλαγές στη γενετική ή στην κατάσταση υγείας του πληθυσμού. Μεταξύ των παραγόντων που αναφέρονται είναι:
- οι αλλαγές στον τρόπο ζωής και στις διατροφικές συνήθειες·
- οι αλλαγές στην υγιεινή και η αυξημένη χρήση αντιβιοτικών·
- η ατμοσφαιρική ρύπανση και η κλιματική αλλαγή, που παρατείνουν την περίοδο γύρης και αυξάνουν την ποσότητα γύρης στον αέρα.
Η ίδια πηγή αναφέρει ότι η συνδυασμένη έκθεση σε ατμοσφαιρικούς ρύπους και αλλεργιογόνα μπορεί να έχει συνεργική επίδραση στο άσθμα και στις αλλεργίες.
Μετράει επίσης η ποιότητα του εσωτερικού αέρα. Μελέτες της Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ (EPA) βρήκαν επίπεδα περίπου δώδεκα κοινών οργανικών ρύπων 2 έως 5 φορές υψηλότερα μέσα στα σπίτια απ’ ό,τι έξω. Επιπλέον, περνάμε περίπου το 90% του χρόνου μας σε εσωτερικούς χώρους.
Γι’ αυτό, η μείωση των πηγών ρύπανσης μέσα στο σπίτι και ο αερισμός των χώρων είναι χρήσιμα μέτρα για όσους έχουν αλλεργική ρινίτιδα, καθώς ερεθιστικοί παράγοντες όπως ο καπνός του τσιγάρου, τα αρώματα ή οι αναθυμιάσεις χρωμάτων μπορούν να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν τα ρινικά συμπτώματα.
Η ρύπανση μπορεί επίσης να κάνει τις γύρεις πιο αλλεργιογόνες: τα μακροχρόνια υψηλά επίπεδα διοξειδίου του αζώτου στα αστικά περιβάλλοντα συνδέονται με αυξημένη αλλεργιογόνο δράση της γύρης.
Πόσοι άνθρωποι έχουν αλλεργική ρινίτιδα στην Πορτογαλία και στην Ισπανία;
Στην Πορτογαλία, η Εθνική Έρευνα Επιπολασμού του Άσθματος (INPA), που διεξήχθη το 2010 με περισσότερους από 6000 συμμετέχοντες, εκτίμησε ότι το 22% του πληθυσμού έχει συμπτώματα ρινίτιδας, σύμφωνα με την SPAIC. Στους ενήλικες 25 έως 64 ετών, η μελέτη ARPA εκτίμησε επιπολασμό 26% και στα άτομα 65 ετών και άνω 30%.
Στα παιδιά 3 έως 5 ετών, η μελέτη ARPA-Kids βρήκε επιπολασμό ρινίτιδας 43%, όμως το 74% αυτών των παιδιών δεν είχε προηγούμενη ιατρική διάγνωση. Πρόκειται για ένα πρόβλημα δημόσιας υγείας, που συχνά υποδιαγιγνώσκεται και υποθεραπεύεται.
Στην Ισπανία, η Ισπανική Εταιρεία Αλλεργιολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας (SEAIC) εκτιμά ότι πάνω από το 20% του πληθυσμού πάσχει από αλλεργική ρινίτιδα.
Όπως και σε άλλες χώρες, ο επιπολασμός της αλλεργικής ρινίτιδας διαφέρει ανάλογα με την περιοχή και τους παράγοντες περιβαλλοντικής έκθεσης, και οι παγκόσμιες εκτιμήσεις κυμαίνονται μεταξύ 10% και 40%.
Αιτίες της αλλεργικής ρινίτιδας: πώς εμφανίζεται η αλλεργική αντίδραση;
Το ανοσοποιητικό σύστημα έχει ως λειτουργία να μας προστατεύει από πιθανούς εισβολείς. Στην αλλεργική ρινίτιδα υπάρχει υπεραντιδραστικότητα των αμυντικών μηχανισμών, δυσανάλογη σε σχέση με την πραγματική επικινδυνότητα του παράγοντα.
Η διαδικασία πυροδοτείται από την έκθεση σε αλλεργιογόνα, όπως γύρεις, ακάρεα, σκόνη, τρίχωμα ζώων ή μύκητες. Σύμφωνα με μια ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στη Revista Portuguesa de Imunoalergologia, η αλλεργική απόκριση έχει δύο φάσεις:
- Πρώιμη φάση: ξεκινά λίγα λεπτά μετά την έκθεση στο αλλεργιογόνο, αντιστοιχεί στην αναγνώριση του επιβλαβούς παράγοντα από το ανοσοποιητικό σύστημα και διαρκεί περίπου 2 έως 3 ώρες.
- Όψιμη φάση: αρχίζει περίπου 4 έως 8 ώρες μετά την έκθεση σε ένα σημαντικό αλλεργιογόνο. Είναι μια κατεξοχήν φλεγμονώδης φάση, που χαρακτηρίζεται από μεγάλη παραγωγή βλέννας και ρινική συμφόρηση.
Θεωρείται ότι οι μεταβολές της όψιμης φάσης συμβάλλουν στη βρογχική υπεραντιδραστικότητα.
Οι γύρεις, τα ακάρεα, η μούχλα και το τρίχωμα των ζώων λειτουργούν κυρίως ως παράγοντες που πυροδοτούν την αλλεργική απόκριση. Σε ένα άτομο που είναι ήδη ευαισθητοποιημένο, τα αλλεργιογόνα αυτά αναγνωρίζονται από ειδικά αντισώματα IgE σε κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος του ρινικού βλεννογόνου, κάτι που λειτουργεί σαν σκανδάλη που «πυροδοτεί» την αντίδραση.
Αυτό συμβαίνει, για παράδειγμα, με τα ακάρεα που συσσωρεύονται στα στρώματα και στα κλινοσκεπάσματα.
Διαλείπουσα ή επίμονη αλλεργική ρινίτιδα
Σύμφωνα με την ταξινόμηση της διεθνούς ομάδας ARIA (Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma), η αλλεργική ρινίτιδα μπορεί να ταξινομηθεί με βάση τη διάρκεια (διαλείπουσα ή επίμονη) και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων (ήπια ή μέτρια έως σοβαρή).
Η διαλείπουσα ρινίτιδα προκαλεί συμπτώματα λιγότερες από 4 ημέρες την εβδομάδα ή για λιγότερο από 4 εβδομάδες. Συχνά συνδέεται με τις γύρεις, στη λεγόμενη εποχική ρινίτιδα ή «αλλεργικό πυρετό εκ χόρτου». Στην Πορτογαλία, σύμφωνα με το SNS 24, οι γύρεις από δέντρα, πόες και θάμνους συνδέονται κυρίως με την άνοιξη και το καλοκαίρι.
Η επίμονη ρινίτιδα προκαλεί συμπτώματα 4 ή περισσότερες ημέρες την εβδομάδα και για 4 ή περισσότερες εβδομάδες. Μπορεί να συνδέεται με αλλεργιογόνα που υπάρχουν όλο τον χρόνο, όπως τα ακάρεα της οικιακής σκόνης και το επιθήλιο των ζώων, και να επηρεάζεται από το εσωτερικό περιβάλλον, στο σπίτι ή στην εργασία. Αλλεργιογόνα και ερεθιστικοί παράγοντες σε εσωτερικούς χώρους:
- ακάρεα σε στρώματα, ταπετσαρισμένα έπιπλα, χαλιά και κουρτίνες, που βρίσκουν ευνοϊκές συνθήκες σε ζεστά, υγρά και σκοτεινά περιβάλλοντα·
- μούχλα και μύκητες, που ευνοούνται από την υπερβολική υγρασία και τον ανεπαρκή αερισμό·
- κλειστοί χώροι που αερίζονται δύσκολα·
- ερεθιστικοί παράγοντες όπως ο καπνός του τσιγάρου, τα αρώματα, οι αναθυμιάσεις χρωμάτων και άλλα χημικά, που μπορούν να ερεθίσουν τη μύτη και να επιδεινώσουν τα συμπτώματα.
Ήπια ή μέτρια έως σοβαρή αλλεργική ρινίτιδα
Η ρινίτιδα θεωρείται ήπια όταν:
- δεν επηρεάζει τον ύπνο·
- δεν επηρεάζει τις καθημερινές, επαγγελματικές, σχολικές, αθλητικές ή ψυχαγωγικές δραστηριότητες·
- δεν προκαλεί ενοχλητικά συμπτώματα.
Θεωρείται μέτρια έως σοβαρή όταν επηρεάζει τουλάχιστον μία από αυτές τις καταστάσεις.
Άλλοι τύποι ρινίτιδας: αγγειοκινητική και λοιμώδης
Ρινίτιδα σημαίνει φλεγμονή του ρινικού βλεννογόνου και, εκτός από την αλλεργική, έχει και άλλες αιτίες. Στη μη αλλεργική ρινίτιδα, συμπεριλαμβανομένης της λεγόμενης αγγειοκινητικής ρινίτιδας, τα συμπτώματα μπορεί να προκληθούν, σύμφωνα με το NHS, από αλλαγές θερμοκρασίας ή υγρασίας, από καπνό, αρώματα ή αναθυμιάσεις χρωμάτων, από το αλκοόλ ή από πικάντικο φαγητό.
Η λοιμώδης ρινίτιδα προκαλείται από λοιμογόνους παράγοντες, όπως ιούς ή βακτήρια, όπως συμβαίνει στο κρυολόγημα και στη γρίπη.
Συμπτώματα της αλλεργικής ρινίτιδας
Τα κύρια συμπτώματα της αλλεργικής ρινίτιδας είναι:
- φτάρνισμα, συχνά σε ριπές·
- ρινικός κνησμός (φαγούρα στη μύτη)·
- υδαρής ρινόρροια (καταρροή)·
- ρινική συμφόρηση (βουλωμένη μύτη).
Ταυτόχρονα μπορεί να εμφανιστούν:
- οφθαλμικά συμπτώματα, όπως φαγούρα, κόκκινα μάτια και δακρύρροια, που μπορεί να αντιστοιχούν σε συνοδή αλλεργική επιπεφυκίτιδα·
- οπίσθια ρινόρροια (έκκριση που κατεβαίνει από τη μύτη προς τον λαιμό)·
- κόπωση·
- ερεθισμός του λαιμού με ξηρό βήχα, που μπορεί να γίνει χρόνιος.
Νοσήματα που σχετίζονται με την αλλεργική ρινίτιδα
Η αλλεργική ρινίτιδα μπορεί να ευνοεί ή να συνδέεται με το βρογχικό άσθμα. Αν, εκτός από τα ρινικά συμπτώματα, νιώθετε συριγμό, σφίξιμο στο στήθος ή δύσπνοια, μιλήστε με τον γιατρό σας και μάθετε περισσότερα στο άρθρο μας για το αλλεργικό άσθμα.
Η ρινοκολπίτιδα, ή ιγμορίτιδα, είναι η φλεγμονή ή η λοίμωξη του βλεννογόνου των παραρρίνιων κόλπων, εσωτερικών κοιλοτήτων των οστών του προσώπου και του κρανίου που επικοινωνούν με τις ρινικές θαλάμες. Είναι μία από τις παθήσεις που συνδέονται με την αλλεργική ρινίτιδα, σύμφωνα με την ανασκόπηση της Revista Portuguesa de Imunoalergologia.
Σύμφωνα με το SNS 24, η ρινίτιδα που δεν αντιμετωπίζεται μπορεί επίσης να συμβάλει σε άλλα προβλήματα υγείας, όπως ωτίτιδες (φλεγμονή του αυτιού), ιγμορίτιδα και αμυγδαλίτιδα.
Η αλλεργική ρινίτιδα και το άσθμα έχουν μια κοινή φλεγμονώδη διαδικασία, που επηρεάζει τόσο τις ανώτερες (μύτη) όσο και τις κατώτερες αναπνευστικές οδούς (βρόγχους), γι’ αυτό γίνεται λόγος για την έννοια του «ενιαίου αεραγωγού».
Εκτός από τις κλινικές καταστάσεις που ήδη αναφέρθηκαν, μπορεί να συνυπάρχουν με την αλλεργική ρινίτιδα και άλλες παθήσεις, που περιγράφονται στις οδηγίες ARIA, όπως:
- ρινική πολυποδίαση·
- υπερτροφία των αδενοειδών εκβλαστήσεων·
- δυσλειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας (αυτιά)·
- άπνοια ύπνου·
- λαρυγγίτιδα·
- γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
Πώς γίνεται η διάγνωση της αλλεργικής ρινίτιδας;
Είναι σημαντικό να γίνει ακριβής διάγνωση της αλλεργικής ρινίτιδας, αποκλείοντας άλλες παθήσεις, όπως:
- κρυολόγημα·
- λοιμώδης ρινίτιδα·
- αγγειοκινητική ρινίτιδα·
- φαρμακευτική ρινίτιδα (από υπερβολική χρήση ρινικών αποσυμφορητικών)·
- χρόνια ιγμορίτιδα·
- ρινική πολυποδίαση·
- σκολίωση του ρινικού διαφράγματος.
Η διάγνωση της αλλεργικής ρινίτιδας βασίζεται στο ιατρικό ιστορικό, στην εξέταση των ρινικών θαλάμων και σε συμπληρωματικές εξετάσεις, ιδίως δερματικές δοκιμασίες νυγμού (prick test) ή/και εξετάσεις αίματος για τη μέτρηση ειδικών IgE. Οι δερματικές δοκιμασίες συνίστανται στην εφαρμογή ελάχιστων ποσοτήτων αλλεργιογόνων στο δέρμα και βοηθούν στον εντοπισμό των αλλεργιογόνων που εμπλέκονται.
Υπάρχουν επίσης άλλες διαγνωστικές μέθοδοι, συμπληρωματικές ή υπό διερεύνηση, που προορίζονται για ειδικές περιπτώσεις.
Αλλεργική ρινίτιδα, ιγμορίτιδα ή κρυολόγημα: ποιες είναι οι διαφορές;
Κύριες διαφορές μεταξύ αλλεργικής ρινίτιδας, ιγμορίτιδας και κρυολογήματος:
| Χαρακτηριστικά | Αλλεργική ρινίτιδα | Ιγμορίτιδα | Κρυολόγημα |
| Αιτία | Αλλεργία | Φλεγμονή ή λοίμωξη | Ιογενής λοίμωξη |
| Ρινική έκκριση | Διαυγής και υδαρής | Πυκνή, κίτρινη/πρασινωπή | Διαυγής αρχικά, μετά κίτρινη |
| Φτάρνισμα | Συχνό | Λίγο ή καθόλου | Περιστασιακό |
| Φαγούρα σε μύτη, μάτια και αυτιά | Ναι | Όχι | Όχι |
| Πόνος στα οστά του προσώπου | Όχι | Ναι (γύρω από τα μάγουλα, τα μάτια ή το μέτωπο) | Μπορεί να υπάρχει, αλλά ήπιος |
| Πυρετός | Όχι | Μπορεί να εμφανιστεί | Μπορεί να εμφανιστεί |
| Διάρκεια | Όσο διαρκεί η επαφή με το αλλεργιογόνο | Έως περίπου 4 εβδομάδες (οξεία)· πάνω από 3 μήνες (χρόνια) | 1 έως 2 εβδομάδες |
| Άλλα συχνά συμπτώματα | Ρινική συμφόρηση· δακρύρροια | Πονοκέφαλος· απώλεια όσφρησης | Πονόλαιμος· ήπια κόπωση |
Πότε πρέπει να επισκεφθείτε γιατρό;
Ζητήστε ιατρική αξιολόγηση αν:
- τα συμπτώματα παρατείνονται ή επανέρχονται συχνά·
- τα συμπτώματα επηρεάζουν τον ύπνο, την εργασία ή το σχολείο·
- τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα δεν σας ανακουφίζουν αρκετά ή νιώθετε την ανάγκη να χρησιμοποιείτε ρινικά αποσυμφορητικά για πολλές συνεχόμενες ημέρες·
- εμφανίζονται συριγμός, δύσπνοια ή σφίξιμο στο στήθος·
- έχετε έντονο πόνο στο πρόσωπο, πυρετό ή πυκνές και πρασινωπές εκκρίσεις, που μπορεί να υποδηλώνουν ιγμορίτιδα.
Πώς μπορείτε να προλάβετε την αλλεργική ρινίτιδα;
Η μείωση της επαφής με τα αλλεργιογόνα που εμπλέκονται μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο των συμπτωμάτων της αλλεργικής ρινίτιδας, αν και, σύμφωνα με την ανασκόπηση της Revista Portuguesa de Imunoalergologia, τα επιστημονικά στοιχεία για αυτά τα μέτρα είναι ακόμη περιορισμένα και η πλήρης αποφυγή είναι δύσκολη για αλλεργιογόνα που υπάρχουν όλο τον χρόνο, όπως τα ακάρεα.
Τα μέτρα αυτά συμπληρώνουν τη θεραπεία και πρέπει να επιλέγονται σύμφωνα με την ιατρική διάγνωση, ιδίως με τα αλλεργιογόνα που έχουν εντοπιστεί.
Παρουσιάζουμε δύο ομάδες μέτρων: τα διατροφικά και πεπτικά μέτρα, για τα οποία τα στοιχεία στην αλλεργική ρινίτιδα είναι ακόμη περιορισμένα, και τα αναπνευστικά μέτρα, που στοχεύουν στη μείωση της επαφής με τα αλλεργιογόνα.
Διατροφικά και πεπτικά μέτρα: διατροφή και υγεία του εντέρου
Μια ποικίλη διατροφή, με φρέσκα και ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα, αποτελεί μέρος ενός υγιεινού τρόπου ζωής. Ωστόσο, έως σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι κάποιο συγκεκριμένο διατροφικό πρότυπο στα πρώτα χρόνια της ζωής προλαμβάνει την αλλεργική ρινίτιδα.
Όσο για τα προβιοτικά (σκευάσματα ειδικών μικροοργανισμών που δρουν στην εντερική χλωρίδα, ή μικροβίωμα), οι μηχανισμοί με τους οποίους μπορεί να μειώνουν τη φλεγμονή και τη διαπερατότητα του εντέρου και να μεταβάλλουν την εντερική χλωρίδα έχουν μελετηθεί κυρίως στο εργαστήριο και σε ζωικά μοντέλα.
Στην αλλεργική ρινίτιδα, μια ανασκόπηση του 2022 κατέληξε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές αβεβαιότητες σχετικά με την αποτελεσματικότητα των προβιοτικών στην πρόληψη και στη θεραπεία· προς το παρόν, έχουν θέση μόνο ως συμπλήρωμα στην πρόληψη της ατοπικής δερματίτιδας. Αν σκέφτεστε να τα πάρετε, μιλήστε πρώτα με έναν επαγγελματία υγείας.
Αναπνευστικά μέτρα: μείωση της επαφής με τα αλλεργιογόνα
Τα αναπνευστικά μέτρα έχουν ως στόχο να μειώσουν την επαφή με τους αλλεργιογόνους παράγοντες:
- Κατοικίδια ζώα: μην τα αφήνετε να μπαίνουν στο υπνοδωμάτιο, πλένετέ τα τακτικά και, αν είναι δυνατόν, βουρτσίζετέ τα έξω από το σπίτι, όπως συνιστά το NHS.
- Υλικά που συσσωρεύουν σκόνη, ακάρεα και μούχλα: τα ταπετσαρισμένα έπιπλα, τα στρώματα, τα χαλιά και οι κουρτίνες ευνοούν τη συσσώρευση ακάρεων, οπότε ο περιορισμός τους μπορεί να βοηθήσει. Το ξεσκόνισμα με υγρό πανί και η διατήρηση του σπιτιού στεγνού και καλά αεριζόμενου, με αντιμετώπιση της υγρασίας και της συμπύκνωσης, βοηθούν στην πρόληψη της μούχλας.
- Γύρεις: σε περιπτώσεις σοβαρής αντιδραστικότητας, προγραμματίστε τις εξόδους σας σύμφωνα με το δελτίο γύρης του Rede Portuguesa de Aerobiologia (για παράδειγμα, για τη Λισαβόνα: https://www.rpaerobiologia.com/previsao-polinica/lisboa) ή του Red Española de Aerobiología (https://www.uco.es/rea/?page_id=262). Τις ημέρες με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση, κρατήστε πόρτες και παράθυρα κλειστά και, σύμφωνα με το NHS, κάντε ντους και αλλάξτε ρούχα αφού έχετε βρεθεί έξω.
- Ακάρεα και σκόνη: πλένετε τακτικά τα κλινοσκεπάσματα στους 60 °C ή περισσότερο, όπως συνιστά το NHS, και σκουπίζετε με ένα σύστημα αναρρόφησης με φιλτράρισμα υψηλής απόδοσης, που συγκρατεί τη σκόνη αντί να την επιστρέφει στον αέρα. Μπορείτε επίσης να επιλέξετε υποαλλεργικά στρώματα και μαξιλάρια ή με καλύμματα κατά των ακάρεων.
- Ποιότητα του εσωτερικού αέρα: εκτός από τη μείωση των πηγών ρύπανσης και τον αερισμό του σπιτιού, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε έναν καθαριστή αέρα πιστοποιημένο ως ιατροτεχνολογικό προϊόν. Σύμφωνα με την EPA, οι φορητοί καθαριστές αέρα με φίλτρο HEPA φιλτράρουν σωματίδια από τον αέρα, συμπεριλαμβανομένων των λεπτών σωματιδίων, και αρκετές μελέτες έχουν διαπιστώσει βελτίωση ορισμένων συμπτωμάτων αλλεργίας ή άσθματος, αν και όχι πάντα σημαντική.
- Ρινική υγιεινή: πλένετε τη μύτη με φυσιολογικό ορό, που βοηθά στον καθαρισμό των ρινικών θαλάμων και ανακουφίζει άμεσα, αν και παροδικά, συμπτώματα όπως η ρινική απόφραξη και η φαγούρα.
Η σημασία των πρώτων χρόνων της ζωής
Ορισμένες μελέτες συνδέουν δύο συνθήκες της αρχής της ζωής με μικρότερο κίνδυνο αλλεργικής νόσου. Μια μετα-ανάλυση συσχέτισε τη γέννηση με καισαρική τομή με μέτρια αύξηση του κινδύνου αλλεργικής ρινίτιδας σε σύγκριση με τον φυσιολογικό τοκετό, και μια συστηματική ανασκόπηση βρήκε στοιχεία, ακόμη ασθενή, ότι ο μακρύτερος θηλασμός συνδέεται με μικρότερο κίνδυνο αλλεργικής ρινίτιδας έως την ηλικία των 5 ετών.
Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μετα-ανάλυσης, η καισαρική τομή εξηγεί μόνο ένα μικρό μέρος των περιπτώσεων. Ο τρόπος τοκετού εξαρτάται πάντα από κλινικά κριτήρια και πρέπει να αποφασίζεται με την ομάδα υγείας.
Εκτός από τα προληπτικά μέτρα, μπορεί να χρειαστεί θεραπεία της αλλεργικής ρινίτιδας με φάρμακα.
Θεραπεία της αλλεργικής ρινίτιδας: ποιες επιλογές υπάρχουν;
Σε γενικές γραμμές, και σύμφωνα με την ανασκόπηση της Revista Portuguesa de Imunoalergologia, η θεραπεία της αλλεργικής ρινίτιδας βασίζεται σε μέτρα περιβαλλοντικού ελέγχου, σε φαρμακευτική αγωγή και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, στην ανοσοθεραπεία με αλλεργιογόνα.
Μέτρα περιβαλλοντικού ελέγχου
Τα μέτρα περιβαλλοντικού ελέγχου, ή μέτρα αποφυγής, είναι στρατηγικές για την ελαχιστοποίηση της έκθεσης στα αλλεργιογόνα και αντιστοιχούν στα προληπτικά μέτρα που περιγράφηκαν στην προηγούμενη ενότητα.
Η EPA αναφέρει ότι το φιλτράρισμα του αέρα μπορεί να είναι ένα αποτελεσματικό συμπλήρωμα της μείωσης των πηγών ρύπανσης και του αερισμού, αν και κανένας καθαριστής δεν απομακρύνει όλους τους ρύπους. Σε σπίτια σε αστικές περιοχές ή σε περιβάλλοντα με πολλά αιωρούμενα σωματίδια, ένας καθαριστής αέρα μπορεί έτσι να συμπληρώσει τα υπόλοιπα μέτρα.
Φάρμακα για την αλλεργική ρινίτιδα
Διάφορες ομάδες φαρμάκων χρησιμοποιούνται στη θεραπεία της αλλεργικής ρινίτιδας. Οι πιο συνηθισμένες είναι:
- Αντιισταμινικά: μειώνουν τη δράση της ισταμίνης, του κύριου μεσολαβητή που απελευθερώνεται στην αλλεργική αντίδραση και προκαλεί τα αρχικά συμπτώματα της αλλεργικής ρινίτιδας. Μπορούν να λαμβάνονται από το στόμα ή να εφαρμόζονται ρινικά και είναι πιο αποτελεσματικά στη μείωση του φταρνίσματος, της ρινικής καταρροής και της φαγούρας στη μύτη και στα μάτια. Προσοχή: μπορεί να προκαλέσουν υπνηλία και να μειώσουν τον συντονισμό, κυρίως τα παλαιότερα, πρώτης γενιάς· γι’ αυτό συνιστάται να προτιμώνται τα δεύτερης γενιάς, που προκαλούν λιγότερη καταστολή. Αν ένα αντιισταμινικό σας προκαλεί υπνηλία, μην οδηγείτε και μη χειρίζεστε μηχανήματα.
- Τοπικά ρινικά γλυκοκορτικοειδή: θεωρούνται η βάση της θεραπείας της αλλεργικής ρινίτιδας, λόγω της αντιφλεγμονώδους δράσης τους, και επιτρέπουν τον έλεγχο των κύριων συμπτωμάτων: φτάρνισμα, φαγούρα, καταρροή και ρινική απόφραξη. Συνιστώνται ως θεραπεία εκλογής της αλλεργικής ρινίτιδας, τόσο σε ενήλικες όσο και σε παιδιά.
- Ρινικά αποσυμφορητικά: βοηθούν στην ανακούφιση της ρινικής απόφραξης. Όσα εφαρμόζονται ρινικά πρέπει να χρησιμοποιούνται το πολύ για 3 έως 5 ημέρες, επειδή η παρατεταμένη χρήση μπορεί να προκαλέσει φαινόμενο αναπήδησης και φαρμακευτική ρινίτιδα. Το NHS επίσης συνιστά να μη χρησιμοποιούνται για περισσότερες από 5 ημέρες.
Ειδική ανοσοθεραπεία: τα «εμβόλια» για τις αλλεργίες
Η ειδική ανοσοθεραπεία με αλλεργιογόνα, γνωστή ως «εμβόλια για τις αλλεργίες», είναι η μόνη θεραπευτική επιλογή που τροποποιεί τον ανοσολογικό μηχανισμό της αλλεργικής ρινίτιδας. Προκαλεί σταδιακά απευαισθητοποίηση στα υπεύθυνα αλλεργιογόνα και ενδείκνυται, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, για τη θεραπεία της μέτριας έως σοβαρής αλλεργικής ρινίτιδας, συνήθως από την ηλικία των 5 ετών. Πρέπει να γίνεται μόνο υπό ιατρική παρακολούθηση.
Φυσικές θεραπείες για την αλλεργική ρινίτιδα
Μεταξύ των πιο φυσικών επιλογών, η ρινική πλύση με αλατούχα διαλύματα, όπως ο φυσιολογικός ορός, είναι ένα συμπληρωματικό μέτρο που προσφέρει άμεση, αν και παροδική, ανακούφιση, κυρίως από τη ρινική απόφραξη και τη φαγούρα.
Η ιαματική υδροθεραπεία (θεραπείες με ιαματικά νερά) και τα θαλάσσια λουτρά αναζητούνται μερικές φορές ως συμπλήρωμα, όμως τα επιστημονικά στοιχεία για όφελός τους στην αλλεργική ρινίτιδα είναι ακόμη ελάχιστα. Δεν αντικαθιστούν την ιατρική θεραπεία.
Προσοχή: συμβουλευτείτε τον θεράποντα γιατρό σας για την επιλογή των πιο κατάλληλων και ασφαλών φαρμάκων για εσάς.
Συχνές ερωτήσεις για την αλλεργική ρινίτιδα
Θεραπεύεται η αλλεργική ρινίτιδα;
Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει οριστική θεραπεία: σύμφωνα με το NHS, δεν υπάρχει θεραπεία που να θεραπεύει την αλλεργική ρινίτιδα από γύρη, όμως η αγωγή μπορεί να ανακουφίσει τα συμπτώματα. Η ειδική ανοσοθεραπεία είναι η μόνη επιλογή που δρα στον ανοσολογικό μηχανισμό της νόσου και, σύμφωνα με αρκετές μελέτες, η επίδρασή της στα συμπτώματα μπορεί να διατηρηθεί ακόμη και μετά το τέλος της θεραπείας.
Πώς ξεχωρίζει η αλλεργική ρινίτιδα από ένα κρυολόγημα;
Στην αλλεργική ρινίτιδα, η φαγούρα στη μύτη και στα μάτια είναι συχνή, οι εκκρίσεις είναι διαυγείς και υδαρείς, δεν υπάρχει πυρετός και τα συμπτώματα διαρκούν όσο διαρκεί η επαφή με το αλλεργιογόνο. Το κρυολόγημα είναι μια ιογενής λοίμωξη που, σύμφωνα με το NHS, συνήθως βελτιώνεται σε 1 έως 2 εβδομάδες και μπορεί να προκαλέσει πυρετό, πονόλαιμο και κόπωση.
Μπορεί η αλλεργική ρινίτιδα να εξελιχθεί σε άσθμα;
Η αλλεργική ρινίτιδα και το άσθμα εμφανίζονται συχνά μαζί. Στην Πορτογαλία, σύμφωνα με την SPAIC, τα άτομα με ρινίτιδα είχαν σχεδόν τετραπλάσιο κίνδυνο άσθματος σε σύγκριση με τα άτομα χωρίς ρινίτιδα και, όταν δεν αντιμετωπίζεται ή δεν ελέγχεται, η ρινίτιδα συμβάλλει σε πιο σοβαρό και λιγότερο ελεγχόμενο άσθμα. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να αντιμετωπίζεται και να είστε προσεκτικοί σε σημάδια όπως συριγμός, επίμονος βήχας ή δύσπνοια.
Βοηθά ένας καθαριστής αέρα στην ανακούφιση της αλλεργικής ρινίτιδας;
Ένας καθαριστής με φίλτρο HEPA φιλτράρει τα αιωρούμενα σωματίδια και μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της έκθεσης σε αυτά μέσα στο σπίτι. Σύμφωνα με την EPA, αρκετές μελέτες με φορητούς καθαριστές HEPA έχουν διαπιστώσει βελτίωση σε ένα ή περισσότερα συμπτώματα αλλεργίας ή άσθματος, αν και όχι πάντα σημαντική, και συνιστάται η τοποθέτησή του στους χώρους όπου περνάτε τον περισσότερο χρόνο, όπως το υπνοδωμάτιο. Αποτελεί συμπλήρωμα και όχι υποκατάστατο της ιατρικής θεραπείας και του τακτικού καθαρισμού του σπιτιού.
Αλλεργική ρινίτιδα: τα βασικά για την ανακούφιση των συμπτωμάτων
Δεδομένης της ποικιλίας των παραγόντων που πυροδοτούν την αλλεργική ρινίτιδα, μια ειδική διάγνωση είναι σημαντική για την κατάλληλη θεραπεία. Αν έχετε μέτρια έως σοβαρά συμπτώματα, συμβουλευτείτε έναν γιατρό ειδικό στις αλλεργίες (αλλεργιολόγο) για ένα πιο εξατομικευμένο πλάνο.
Η υγεία μας εξαρτάται από τις επιλογές τρόπου ζωής που κάνουμε με συνέπεια κάθε μέρα. Στην αλλεργική ρινίτιδα, η μείωση της έκθεσης στα αλλεργιογόνα και η τήρηση της συνιστώμενης θεραπείας βοηθούν στον έλεγχο των συμπτωμάτων, τα οποία, όταν δεν ελέγχονται, μπορεί να επηρεάσουν τον ύπνο, την ενέργεια, τις καθημερινές δραστηριότητες και την ποιότητα ζωής.
Αν θέλετε να μειώσετε τα αλλεργιογόνα στον αέρα του σπιτιού σας, γνωρίστε τον καθαριστή αέρα FilterQueen Defender ή μιλήστε με την ομάδα της Filtrarte για να βρείτε την πιο κατάλληλη λύση για τον χώρο σας.
ΦΡΟΝΤΙΣΤΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΣΑΣ: ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΑΣ!
Βιβλιογραφία
- Caldeira LE, T. Silva MI, Martins-dos-Santos G, Pereira AM. Rinite alérgica: Classificação, fisiopatologia, diagnóstico e tratamento. Rev Port Imunoalergologia 2021; 29 (2): 95-106. http://doi.org/10.32932/rpia.2021.07.057
- Rodríguez-Mosquera M. Rinitis alérgica. Información Terapéutica del Sistema Nacional de Salud. Vol. 24, N.º 1, 2000. https://www.sanidad.gob.es/en/biblioPublic/publicaciones/docs/rinitis.pdf
- Halloran K, Underwood MA. Probiotic mechanisms of action. Early Hum Dev. 2019 Aug;135:58-65. DOI: 10.1016/j.earlhumdev.2019.05.010.
- Fiocchi A, Cabana MD, Mennini M. Current Use of Probiotics and Prebiotics in Allergy. J Allergy Clin Immunol Pract. 2022 Sep;10(9):2219-2242. DOI: 10.1016/j.jaip.2022.06.038
- Obbagy JE, English LK, Psota TL, Nadaud P, Johns K, Wong YP, Terry N, Butte NF, Dewey KG, Fleischer DM, Fox MK, Greer FR, Krebs NF, Scanlon KS, Casavale KO, Spahn JM, Stoody E. Types and Amounts of Complementary Foods and Beverages and Food Allergy, Atopic Dermatitis/Eczema, Asthma, and Allergic Rhinitis: A Systematic Review [Internet]. Alexandria (VA): USDA Nutrition Evidence Systematic Review; 2019 Apr. PMID: 35816599. DOI: 10.52570/NESR.PB242018.SR0304
- SNS 24. Rinite. 2026. https://www.sns24.gov.pt/pt/tema/doencas/ouvidos-nariz-e-garganta/rinite/
- Sociedade Portuguesa de Alergologia e Imunologia Clínica (SPAIC). Rinite em Portugal. Πρόσβαση τον Σεπτέμβριο του 2026. https://www.spaic.pt/grupos-trabalho/rinite?page=21
- NHS. Allergic rhinitis. Πρόσβαση τον Σεπτέμβριο του 2026. https://www.nhs.uk/conditions/allergic-rhinitis/
- NHS. Antihistamines. Πρόσβαση τον Σεπτέμβριο του 2026. https://www.nhs.uk/medicines/antihistamines/
- NHS. Hay fever. Πρόσβαση τον Σεπτέμβριο του 2026. https://www.nhs.uk/conditions/hay-fever/
- NHS. Non-allergic rhinitis. Πρόσβαση τον Σεπτέμβριο του 2026. https://www.nhs.uk/conditions/non-allergic-rhinitis/
- NHS. Sinusitis (sinus infection). Πρόσβαση τον Σεπτέμβριο του 2026. https://www.nhs.uk/conditions/sinusitis-sinus-infection/
- NHS. Common cold. Πρόσβαση τον Σεπτέμβριο του 2026. https://www.nhs.uk/conditions/common-cold/
- European Climate and Health Observatory (European Environment Agency, European Commission). Pollen. Πρόσβαση τον Σεπτέμβριο του 2026. https://climate-adapt.eea.europa.eu/en/observatory/topics/health-impacts/pollen
- U.S. Environmental Protection Agency (EPA). The Inside Story: A Guide to Indoor Air Quality. Πρόσβαση τον Σεπτέμβριο του 2026. https://www.epa.gov/indoor-air-quality-iaq/inside-story-guide-indoor-air-quality
- U.S. Environmental Protection Agency (EPA). Guide to Air Cleaners in the Home. Πρόσβαση τον Σεπτέμβριο του 2026. https://www.epa.gov/indoor-air-quality-iaq/guide-air-cleaners-home
- Sociedad Española de Alergología e Inmunología Clínica (SEAIC). Repercusión de la rinitis alérgica. 2012. https://www.seaic.org/inicio/noticias-general/estudio-ferin.html
- Bager P, Wohlfahrt J, Westergaard T. Caesarean delivery and risk of atopy and allergic disease: meta-analyses. Clin Exp Allergy. 2008;38(4):634-42. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1365-2222.2008.02939.x
- Lodge CJ, Tan DJ, Lau MX, Dai X, Tham R, Lowe AJ, Bowatte G, Allen KJ, Dharmage SC. Breastfeeding and asthma and allergies: a systematic review and meta-analysis. Acta Paediatr. 2015;104(467):38-53. DOI: https://doi.org/10.1111/apa.13132
Από την Ομάδα Ειδικών της Filtrarte
Οι πληροφορίες που περιέχονται σε αυτό το άρθρο δεν αποσκοπούν στη σύσταση οποιασδήποτε θεραπείας συμπτωμάτων ή ασθενειών. Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας για εξειδικευμένη συμβουλή.
